Warning: mkdir() [function.mkdir]: No such file or directory in /includes/Core/AdoDB/adodb5/adodb.inc.php on line 1735

Warning: mkdir() [function.mkdir]: No such file or directory in /includes/Core/AdoDB/adodb5/adodb.inc.php on line 1735

Warning: mkdir() [function.mkdir]: No such file or directory in /includes/Core/AdoDB/adodb5/adodb.inc.php on line 1735
Europejskie Centrum Solidarności

4 sierpnia 2019 | SPACER ARCHITEKTONICZNY
58 zespołów z całego świata walczyło w konkursie architektonicznym na opracowanie koncepcji budynku ECS. Jury najwyżej oceniło projekt Przedsiębiorstwa Projektowo-Wdrożeniowego FORT z Gdańska – architektów Wojciecha Targowskiego, Pawła Czarzastego, Piotra Mazura i Antoniego Taraszkiewicza. Zapraszamy na kuratorskie oprowadzanie po budynku ECS, w roli przewodnika szef zespołu – Wojciech Targowski, twórca koncepcji i główny architekt budynku ECS.
– Źródłem pomysłu na ten budynek była moja wizyta w stoczni dawno temu, kiedy jeszcze pełną parą zakład pracował. Zrobiłem kilka zdjęć blach kadłubowych czekających na użycie w produkcji. Stały oparte na stojakach. To był niezwykle surowy, dynamiczny przekaz. Wciąż pamiętam światłocień i rytm, tworzące formę prawie rzeźbiarską – opowiada Wojciech Targowski, a to tylko przedsmak.

BUDOWA W LICZBACH
1700 m² | 11 świetlików dachowych
14 tys. m² | okładziny z blachy Corten na elewacji wewnętrznej
18 tys. m² | okładziny z blachy Corten na elewacji zewnętrznej
50 tys. m³ | betonu
95 tys. ton | gruntu do wywiezienia z placu budowy
15 tys. ton | gruntu do rekultywacji
6 metrów | głębokość wykopu pod budynek
1 hektar | powierzchnia wykopu pod budynek
100 osiemdziesięciometrowych odwiertów dolnego źródła ciepła

oprowadza | Wojciech Targowski
Absolwent architektury na Politechnice Gdańskiej (1982), czynny zawodowo architekt i profesor Politechniki Gdańskiej. Wraz z Piotrem Mazurem i Antonim Taraszkiewiczem prowadzili pracownię FORT. Od 2017 roku jest właścicielem powstałej z jej podziału pracowni projektowej FORT TARGOWSKI sp. z o.o. Ma na swoim koncie wiele realizacji, od mieszkaniowych przez obiekty użyteczności publicznej po monumenty, a wreszcie rzeźbiarską bryłę Europejskiego Centrum Solidarności.

→ galeria foto

7 lipca 2019 | ŚLADAMI KOR
Powołanie Komitetu Obrony Robotników było wielkim sukcesem i ewenementem w skali państw bloku wschodniego. Oto bowiem po raz pierwszy powstała jawna organizacja, której głównym celem była walka o prawa człowieka pod komunistyczną władzą. Przejście do działalności otwartej, zapoczątkowane przez KOR, stanowiło dla opozycji przekroczenie rubikonu, który zdecydowanie ułatwił działanie pozostałym. Jak to się stało, że grupka osób wywodząca się z najróżniejszych środowisk, nie bała się działać w obronie najsłabszych, choć wiedzieli, że w każdej chwili mogą ich spotkać za to represje ze strony reżimu komunistycznego? Dlaczego tak wiele osób współpracujących z KOR miało niebagatelny wpływ na to, że możemy żyć w wolnym kraju? Na te i wiele innych pytań poszukamy podczas spaceru po wystawie stałej.
oprowadza | Maciej Gach
Archiwista i nauczyciel. Absolwent Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego na kierunku politologia oraz pedagogika. Od dobrych kilku lat zajmuje się popularyzacją biegania w ramach akcji Radia Gdańsk – Pomorze Biega i Pomaga. Autor artykułów publicystycznych dotyczących bieżących wydarzeń w Polsce i na świecie. Koneser polskiej kinematografii oraz miłośnik gier komputerowych. W ECS pracuje od czerwca 2018 roku.


5 maja 2019 | SPACER PO WYSTAWIE STAŁEJ
Oryginalne eksponaty historyczne, multimedia, fotografie i filmowe materiały archiwalne, instalacje, projekcie przestrzenne – zapraszamy w podróż po wystawie stałej, na której opowiadamy historię Solidarności i ruchów opozycyjnych, które doprowadziły do przemian demokratycznych w całej Europie Środkowo-Wschodniej. W roli kuratora – Jakub Jagodziński z Działu Archiwum i Organizacji Wystaw ECS, a to gwarantuje, że nie zabraknie smaczków i ciekawostek archiwalnych.
oprowadza | Jakub Jagodziński
Archeolog i antropolog kultury. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Doktorant Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Pracuje w Dziale Archiwum i Organizacji Wystaw ECS, gdzie zajmuje się materialnym dziedzictwem ruchu społecznego Solidarność, a także współpracuje przy tworzeniu nowych projektów wystawienniczych. Koordynuje projekt MEDAL WDZIĘCZNOŚCI, w ramach którego honorowani są obcokrajowcy, którzy w latach 80. wspomagali Polskę w walce o wolność i demokrację. Autor publikacji naukowych i popularno-naukowych, entuzjasta podróżowania w nieoczywiste zakątki świata.


galeria foto


3 marca 2019 | BOHATERKI OPOZYCJI 

„Kobiety nie przeszkadzajcie nam my walczymy o Polskę” – taki transparent zawisł na bramie stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku. Czy faktycznie pokojowa rewolucja udałaby się gdyby nie kobiety? Kobiety angażowały się w inny sposób niż mężczyźni. Większość nie działała na pierwszej linii frontu. Odbierały telefony, przepisywały dokumenty, troszczyły się o rodziny internowanych, utrzymywały i kultywowały pamięć bliskich skrzywdzonych przez system. Były też jednak takie kobiety, które wykazywały się większym zaangażowaniem niż mężczyźni. Dzięki włókniarkom strajkującym w 1971 roku pewnie rząd nie zdecydowałaby się na cofnięcie podwyżek ogłoszonych w grudniu 1970 roku. W czasie spaceru po wystawie stałej opowiem o kobietach, których upór i stanowczość w walce, w stawianiu postulatów i w obronie wartości, był nie bez znaczenia w dążeniu do wolności. Kobiety, matki, żony opozycjonistów, liderki, działaczki, silne kobiety, to one często pozostające w cieniu mężczyzn. Pojawią się: Gaja Kuroń, Anna Walentynowicz, Joanna Gwiazda, Barbara Labuda, Alina Pienkowska, Danuta Wałęsa, Helena Łuczywo, Małgorzata Niezabitowska, Grażyna Staniszewska i Margaret Thatcher.

 
oprowadza | Agnieszka Piórkowska
Muzealnik, kustosz i edukatorka. Kierownik Działu Projektów Edukacyjnych ECS. Autorka wielu projektów edukacyjnych dla dzieci i młodzieży. Absolwentka Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego i Podyplomowych Studiów Muzealniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Niegdyś związana zawodowo z Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku (1997–2013).


 → galeria foto

 
 
3 lutego 2019 | OKRĄGŁY STÓŁ. DROGA DO POROZUMIENIA
Czy konflikt pomiędzy władzą a społeczeństwem można rozstrzygnąć w sposób pokojowy? My Polacy pokazujemy, że tak! Rozmowy przy Okrągłym Stole, rozpoczęte w lutym 1989 roku, zapoczątkowały proces transformacji systemowej, dzięki której możemy żyć obecnie w wolnym i demokratycznym państwie. W rocznice tamtych wydarzeń zapraszamy na spacer kuratorski po wystawie stałej ECS. Dowiemy się, jak ewoluowały koncepcje opozycji w PRL prowadzące do rozmów Okrągłego Stołu, dlaczego władze PRL zdecydowały się na dialog z działaczami Solidarności, ile było okrągłych stołów oraz poszukamy odpowiedzi na pytanie, czy transformacja systemowa w Polsce zakończyła się sukcesem?
 
oprowadza | dr Jakub Kufel
Historyk i politolog, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obronił pracę doktorską na temat zróżnicowania ideowego opozycji w latach 70. XX wieku. Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, gdzie zajmuje się projektami naukowymi oraz wydawniczymi. Prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu transformacji ustrojowej, zarządzania projektami oraz seminaria licencjackie i magisterskie. 
  
2 grudnia 2018 | NIE ZAPOMNIJ O POLSCE – ZAGRANICZNA POMOC DLA OPOZYCJI 
Polacy walczyli o niepodległość Stanów Zjednoczonych, w bitwie o Anglię, czy pod Monte Cassino. Choć stawali do walki pod obcymi sztandarami, to cały czas bili się o wolną Polskę. Po II wojnie światowej mogli czuć się opuszczeni, jednak narodziny Solidarności sprawiły, że świat po raz kolejny zwrócił uwagę na Polskę. Pomoc materialna i rzeczowa oraz moralne wsparcie płynące z Norwegii, Japonii, Francji, Wielkiej Brytanii, Peru, Stanów Zjednoczonych, Holandii i wielu innych krajów, w niemałym stopniu przyczyniły się do ostatecznego zwycięstwa Solidarności. W trakcie spaceru opowiem historię osób, instytucji i rządów, które zaangażowały się w pomoc dla Polaków. Frank Sinatra, Henry Fonda, członkowie ABBY, Max von Sydow oraz setki tysięcy anonimowych osób publicznie manifestowały sprzeciw wobec polityki PRL. Oni oraz Polacy na emigracji będą bohaterami spaceru.
 
oprowadza | Jerzy Klimczak
Starszy specjalista do spraw archiwalno-badawczych w Europejskim Centrum Solidarności i doktorant Socjologicznych Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Gdańskiego. Absolwent studiów licencjackich na kierunku socjologia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studiów magisterskich na tym samym kierunku ze specjalizacją antropologia współczesności na Uniwersytecie Gdańskim. Autor artykułów naukowych dotyczących transformacji ustrojowej w Polsce, społecznych wymiarów sportu oraz pamięci zbiorowej. Nieetatowo, ale konsekwentnie, pielęgnuje zainteresowanie biografistyką. W czasie wolnym od innych zobowiązań chętnie podróżuje. W ECS pracuje od czerwca 2013 roku.
 
4 listopada 2018 | W SAMO POŁUDNIE. Tropem artystycznych symboli
Opowiemy Państwu o fotografiach, które dziś uchodzą za symboliczne, a często powstały przypadkiem, o instalacjach artystycznych, plakatach filmowych i samych artystach. Wiecie Państwo, jak powstał znak Solidarności, który zna cały świat i kim jest jego autor? Porozmawiamy o zdjęciach Chris Niedenthala, na których sportretował stan wojenny. Nie zabraknie opowieści o powstaniu słynnej fotografii przed nieistniejącym już kinem Moskwa przy ul. Puławskiej 17 w Warszawie. A pamiętacie, jak wyglądał ołtarz papieski na gdańskiej Zaspie w 1987 roku, okrzyknięty jednym z najpiękniejszych w historii pielgrzymowania Jana Pawła II? Zastanowimy się też, dlaczego Tomasz Sarnecki, autor plakatu promującego opozycyjnych kandydatów w pierwszych częściowo wolnych wyborach w czerwcu 1989 roku, wykorzystał akurat postać kowboja z amerykańskiego westernu „W samo południe”, który miał swoją premierę 37 lat wcześniej. Zapraszamy na spacer po wystawie stałej ECS tropem artystycznych smaczków.

oprowadza | Katarzyna Granacka
Z wykształcenia historyczka sztuki (Uniwersytet Gdański), z zamiłowania kinomanka. W ECS pracuje od 2014 roku, zajmuje się promocją. Zawsze interesowała ją kulturalna strona miasta: festiwale filmowe, instalacje przestrzenne, koncerty, wystawy... Mówi, że to „balsam dla duszy”. Interesuje ją sztuka współczesna, zwłaszcza zaangażowana w działania społeczne. Sama wykazuje zamiłowanie do fotografowania. Pochodzi z Podlasia.
 
7 października 2018 | CO TAM, PANIE, NA WSCHODZIE?
Pragnienie wolności przez dziesięciolecia było paliwem aktywności różnych grup opozycyjnych za żelazną kurtyną. Pomimo upływu prawie trzech dekad od rewolucji, która przetoczyła się przez państwa bloku komunistycznego, część ze społeczeństw nadal boryka się z problemami na polu wolności osobistej czy swobód obywatelskich. Podczas spaceru dowiemy się m.in. jaką rolę w dążeniach wolnościowych w ZSRR pełniła muzyka i jaką nadal odgrywa w tej części świata. Wspólnie zastanowimy się także, jak różne narody wschodniej części Europy radzą sobie z rozliczeniem trudnej przeszłości i jak może w tym pomóc kinematografia.
    
oprowadza | Kacper Dziekan

Absolwent historii oraz wschodoznawstwa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Europejskiej Akademii Dyplomacji. Obecnie doktorant w Instytucie Wschodnim UAM. Spędził pół roku na Syberii, studiując na Państwowym Uniwersytecie w Irkucku. W ECS pracuje od 2015 roku, koordynuje międzynarodowe projekty obywatelskie, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru byłego ZSRR – debaty, konferencje, warsztaty, spotkania i festiwale.
galeria foto
 


             
 
2 września 2018 | WYSTAWA STAŁA BEZ TAJEMNIC
Zapraszamy na spacer szlakiem całej wystawy stałej, ale z dużą dawką zakulisowych opowieści. W każdej z sal zwiedzający usłyszą o ciekawostce, która mogłaby im umknąć przy samodzielnym zwiedzaniu – detalu ekspozycyjnym, zamyśle twórczym artystów opracowujących ekspozycję czy zakamarku, do którego goście rzadko zaglądają. Zdradzimy też tajemnice zupełnie niecodzienne – jak strop uniósł ciężar suwnicy czy jakimi refleksjami dzielą się zwiedzający wystawę goście zza granicy, jak choćby córka Nelsona Mandeli.
    
oprowadza | Adam Czubaszek
Równolatek polskiej wolności, urodził się w 1989 roku. Z wykształcenia anglista, tłumacz. W ECS pracuje od 2012 roku, współtworzył salę F wystawy stałej, m.in.: tłumaczył teksty, prowadził wybór i zakup zdjęć, pozyskiwał licencje i odpowiadał za korespondencję z zagranicznymi instytucjami.
– Z wykształcenia nie jestem historykiem, ale fascynuje mnie historia najnowsza, uważam, że brakuje jej w szkołach – mówi Adam Czubaszek. – Fascynuje mnie zjawisko społeczne, jakim był ruch solidarności w skali całego świata.
Po godzinach Adama pasjonują: muzyka, koncerty, perkusja i sztuka ulicy. Podróżuje autostopem i z upodobaniem poznaje ludzi z różnych stron świata.
galeria foto



             
 
5 sierpnia 2018 | SIERPNIOWY BLASK
Jaki filmowy obraz wydarzeń poszedł w świat, kiedy w sierpniu 1980 roku do strajkującej Stoczni Gdańskiej przyjechali dziennikarze z całego świata? Co z archiwalnych zapisów zachowało się do naszych czasów? Jak reagowali widzowie w Polsce i za granicą? Kamery dokumentalistów towarzyszyły Solidarności, w stanie wojennym zeszły do podziemia, by wrócić do stoczni w sierpni 1988 roku. Jak SIERPNIOWY BLASK przechowują do dziś w pamięci uczestnicy i świadkowie wydarzeń opowie Anna Maria-Mydlarska, kierownik Działu Dokumentacji Filmowej ECS.
oprowadza | Anna Maria Mydlarska
Scenarzystka i reżyser ponad 40 filmów dokumentalnych, kierownik Działu Dokumentacji Filmowej ECS. Kieruje projektem notacji filmowych ECS – spośród ponad 1000 dotychczas nagranych wywiadów z działaczami Solidarności i opozycji demokratycznej, sama przeprowadziła ponad 200. Współtworzyła filmy prezentowane na wystawie stałej ECS i koordynowała zespół filmowy wystawy.
Prowadziła zajęcia ze studentami dziennikarstwa w USA (1990–1991) i w Gdańsku (od 1998). W 1981 roku pracowała w Biurze Tłumaczy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” i w redakcji Biuletynu „Solidarności”.

 
galeria foto



             

1 lipca 2018 | OD SPACERNIAKA DO STADIONU. SPORT W PRL
Nawet sport został w PRL uwikłany w konflikt między PZPR i NSZZ „Solidarność”. Popularność bowiem sportu – który rozgrzewa publiczność od niepamiętnych czasów – sprawia, że staje się łakomym kąskiem dla manipulacji ideologicznych. Wykorzystywany był zarówno przez reżim komunistyczny, jak i opozycję lat 80. Spartakiada Strzebielińska, Olimpiada Obozowa, Maraton „Sierpień ’80”, pamiętny mecz Polska – ZSRR na Mundialu ’82, to zaledwie najbardziej znane przykłady. W trakcie spaceru zaprezentujemy historię konfliktu PZPR – Solidarność widzianą przez pryzmat indywidualnych biografii oraz sportu, ze szczególnym akcentem na jego ideologiczne uwikłanie.

oprowadza | Jerzy Klimczak
Starszy specjalista do spraw archiwalno-badawczych w Europejskim Centrum Solidarności i doktorant Socjologicznych Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Gdańskiego. Absolwent studiów licencjackich na kierunku socjologia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studiów magisterskich na tym samym kierunku ze specjalizacją antropologia współczesności na Uniwersytecie Gdańskim. Autor artykułów naukowych dotyczących transformacji ustrojowej w Polsce, społecznych wymiarów sportu oraz pamięci zbiorowej. Nieetatowo, ale konsekwentnie, pielęgnuje zainteresowanie biografistyką. W czasie wolnym od innych zobowiązań chętnie podróżuje. W ECS pracuje od czerwca 2013.
 
3 czerwca 2018 | Z PODZIEMIA DO PARLAMENTU
Stawka była ogromna, a poruszenie wielkie! 35 proc. miejsc w tzw. Sejmie kontraktowym i 100 proc. w Senacie dostępnych było dla solidarnościowych kandydatów w pierwszych w powojennej historii częściowo wolnych wyborach, które ogłoszono na 4 czerwca 1989 roku. Jedną z ikon czerwcowych wyborów stało się „zdjęcie z Wałęsą”, czyli afisze, na których kandydaci stawali ramię w ramię z Lechem Wałęsą, legendarnym przywódcą opozycji. Archiwum ECS posiada największy w Polsce zbiór plakatów Drużyny Lecha – brakuje nam jedynie dwóch spośród 238! Na spacer kuratorski w przeddzień rocznicy historycznych wyborów w 1989 roku, tropami solidarnościowych kandydatów, którzy zaznaczyli swoje ślady na wystawie stałej ECS, zaprasza Adam Cherek – współtwórca wystawy i znawca plakatów z 1989, który rozszyfrował tajemnice afiszy wyborczych z Lechem Wałęsą.

oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego, jak i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w ECS i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką i kosmosem. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.


galeria foto
 
 
6 maja 2018 | KTO TU WPUŚCIŁ DZIENNIKARZY?
Skąd się wzięli dziennikarze w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku, skoro strajkujący nie ufali reżimowym mediom i dlaczego 36 z nich zapisało się w historii strajku? Co ma wspólnego ogłoszenie stanu wojennego z rozwojem niezależnego dziennikarstwa? Jak zmienił się rynek mediów w Polsce po wyborach czerwcowych 1989 roku?
Wyruszymy śladami świadomego dziennikarstwa, odpowiedzialności za słowo i tekstów, gdzie każde słowo ważyło o publikacji lub jej ocenzurowaniu. Powrócimy do świata, w którym dostęp do informacji wymagał wysiłku i dobrej woli. Porozmawiamy o początkach wolnych mediów w Polsce. Punktem wyjścia będzie świat opisany w książce KTO TU WPUŚCIŁ DZIENNIKARZY, przedstawiającej strajk w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 roku oczyma przedstawicieli prasy. Opowieść powstała według pomysłu Marka Millera, została po raz pierwszy wydana w 1983 roku w podziemnym wydawnictwie NOWA, zaś w stanie wojennym była czytana w odcinkach w Radiu Wolna Europa.

oprowadza | Magdalena Charkin-Jaszcza
Od kilkunastu lat specjalizuje się w zagadnieniach związanych z komunikacją, public relations i promocją, od sześciu lat jako główny specjalista ds. PR w Europejskim Centrum Solidarności. Z wykształcenia socjolog, absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie ukończyła również Podyplomowe Studium Reklamy i Marketingu Medialnego. Lubi opowiadać i dzielić się wiedzą – dlatego chętnie występuje zarówno w roli przewodnika turystycznego, jak i wykładowcy akademickiego. W chwilach wolnych, gdy tylko ma możliwość, jeździ po Stanach Zjednoczonych i słucha muzyki rockowej. Uznaje dwa rodzaje obuwia – szpilki i martensy w kwiatki.

                                               
galeria foto

 
8 kwietnia 2018 | KAŻDA WŁADZA NAM PRZESZKADZA
Z reżimem komunistycznym walczyły nie tylko związki zawodowe, organizacje polityczne czy grupy dysydentów. U schyłku lat 80. naprzeciwko systemu komunistycznego stanęły także grupy młodzieżowe. Szacuje się, że latach 1980–1990 w Polsce działało niezależnie od systemu władzy co najmniej 400 organizacji, grup, ruchów i środowisk tworzonych przez młodych i dla młodych. Domagały się m.in. obrony praw człowieka, poszerzenia swobód obywatelskich, zniesienia kary śmierci czy wprowadzenia polityki proekologicznej. Młodzi wprowadzili nowe metody walki – uliczne happeningi, okupacje, zaczęli wykorzystywać w swoich działaniach także graffiti. Kampanie ruchów młodzieżowych w latach 80., jak na przykład akcje rodzącego się ruchu ekologicznego, stały się początkiem działających do dziś grup i ruchów.
 



oprowadza | dr Grzegorz Piotrowski
Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, organizuje seminaria, Gdańskie Wykłady Solidarności i prowadzi badania naukowe. Od lat zajmuje się problematyką społeczeństwa obywatelskiego, transformacji ustrojowej oraz radykalnych i oddolnych ruchów społecznych: alterglobalistów, anarchistów czy squattersów. Studiował etnologię i antropologię kulturową oraz filozofię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doktorat obronił na Wydziale Nauk Społecznych i Politycznych w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji.

4 marca 2018 | KOBIETY W ROLI GŁÓWNEJ

Czy kobiety uczestniczyły w życiu politycznym w czasach PRL? Czy matki i żony na co dzień pracujące na dwóch etatach, domowym i zawodowym, miały jeszcze siłę na działalność opozycyjną? Jak radziły sobie kobiety, które zostały z dziećmi same, gdy ich mężowie-opozycjoniści trafiali do więzienia?
Historia dowodzi, że kobiety były nie tylko inicjatorkami wydarzeń, ale i zmieniały ich bieg. Podczas stanu wojennego często zajmowały miejsce internowanych mężczyzn, kontynuując ich opozycyjne dzieło w warunkach nieporównywalnie trudniejszych. Bohaterkami spaceru będą: Anna Walentynowicz, Henryka Wujec, Małgorzata Tarasiewicz, Grażyna Staniszewska, Zofia Romaszewska, Alina Pienkowska, Małgorzata Niezabitowska, Gaja Kuroń, Henryka Krzywonos…









oprowadza | Agnieszka Piórkowska
Muzealnik, kustosz i edukatorka. Kierownik Działu Projektów Edukacyjnych ECS. Autorka wielu projektów edukacyjnych dla dzieci i młodzieży. Absolwentka Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego i Podyplomowych Studiów Muzealniczych na Uniwersytecie Warszawskim. Niegdyś związana zawodowo z Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku (1997–2013).


galeria foto


                                                                                                 

4 lutego 2018 | FOTOSTORY
Kto jest autorem zdjęcia z czarnego czwartku na ulicy Świętojańskiej w Gdyni, a kto sfotografował Lecha Wałęsę w czasie internowania w Arłamowie? Za obiektywem aparatu fotograficznego kryją się setki historii o ludziach, emocjach i splotach okoliczności. Dla wielu fotografia była pasją, drogą życia, dla innych zdarzyła się przypadkiem. Podczas spaceru podążymy śladem fotografii opowiadających historię Solidarności widzianą oczami artystów, fotoreporterów, ale też zwykłych ludzi, którzy nacisnęli spust migawki w tym jednym, wyjątkowym momencie.
             
oprowadza | Iwona Kwiatkowska
Z wykształcenia historyk-muzealnik i politolog-europeista, absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Od siedmiu lat pracuje w Dziale Archiwum i Organizacji Wystaw. Zajmuje się kolekcją fotografii – naukowo opracowuje kolekcję, pozyskuje, opisuje i identyfikuje zdjęcia, utrzymuje kontakty z autorami i udostępniania zbiory wszystkim zainteresowanym bogatym dziedzictwem Solidarności, w tym m.in. naukowcom, studentom i placówkom muzealnym.
– Kiedy patrzę na te fotografie, widzę ludzi w przełomowych momentach ich życia. Widzę ich twarze pełne emocji, w sytuacjach, gdy tworzyli historię tego kraju. To surrealistyczne przeżycie zbliża mnie do osób, których być może nigdy nie spotkam, a które wydaje mi się znam od lat – mówi Iwona Kwiatkowska. 

                                                                            

galeria foto                                                                         

7 STYCZNIA 2018 | MULTIMEDIALNA PRZYGODA NA WYSTAWIE
Co to jest pelengator? Jak w stanie wojennym opozycjoniści zhakowali reżimowy Dziennik Telewizyjny? W jaki sposób zaadaptowano historyczne przedmioty do celów wystawy? – na te oraz wiele innych pytań odpowiemy podczas spaceru po wystawie stałej ECS na temat wykorzystania nowych technologii oraz multimediów.
Wystawa stała jest sercem ECS i naszym oczkiem w głowie. Zajmuje powierzchnię blisko 3 tys. m kw. W 7 salach wystawowych prezentowanych jest blisko 1700 obiektów. Na ekspozycji znajdują się także 254 stanowiska multimedialne zawierające ponad 6,5 tys. zdjęć i dokumentów oraz przeszło 10 godzin filmów. Wśród nich znajdują się m.in. przystosowane do potrzeb ekspozycyjnych stoczniowe maski spawalnicze i kamery z lat 80. Zwiedzający będą mogli usiąść przy oryginalnym biurku Jacka Kuronia czy wejść do suwnicy, w której pracowała Anna Walentynowicz.

                             
                                                                                                            
oprowadza | Maciej Hasse
Gdańszczanin, od 2008 roku pracownik ECS. Członek zespołu tworzącego wystawę stałą ECS, koordynator prac zespołu ds. multimediów. Wcześniej był zawodowo związany z wystawą „Drogi do Wolności”. Poza pracą podróżnik, miłośnik rocka, kultury, sztuki i entuzjasta nowych technologii.


galeria foto
 
3 grudnia 2017 | JAK SOLIDARNOŚĆ STAŁA SIĘ RUCHEM SPOŁECZNYM?
„Jak coś się zacznie, to musi się dobrze skończyć” – te słowa montera ślusarza ze stoczniowego wydziału W-3 świetnie oddają przeczucia momentu przełomu. Wraz z narodzinami Solidarności ludzie stali się częścią większej całości. Solidarność nie była bowiem tylko związkiem zawodowym reprezentującym prawa robotników, ale też – a może przede wszystkim – ruchem społecznym. Reprezentowała wszystkie istotne grupy społeczne i przemieniła porządek polityczny w Polsce. Tym samym stała się – obok ruchu Mahatmy Gandhiego i Martina Luthera Kinga – największym ruchem uwalniającym społeczeństwo w drugiej połowie XX wieku na świecie. O tym czym był i jak narodził się ruch społeczny w Polsce opowiemy przyglądając się czasom karnawału Solidarności, czyli między Sierpniem ’80 a 13 grudnia 1981 roku, gdy wojsko wyjechało na ulice.

oprowadza | dr Jacek Kołtan
Studiował filozofię i nauki polityczne na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Doktorat z filozofii społecznej obronił na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie. Od 2008 roku pracuje w Europejskim Centrum Solidarności. Piastuje stanowisko zastępcy dyrektora ECS ds. naukowych i kieruje wydawnictwem. Zawodowo interesuje się rozwojem idei solidarności, nowymi ruchami społecznymi, kształtowaniem się tożsamości społecznej podmiotu, filozofią polityczną i dizajnem społecznym. Wokół tych tematów publikuje książki i artykuły naukowe. Wykłada na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Dźwiękowych inspiracji szuka u Davida Bowie i Jana Sebastiana Bacha, The Beatles oraz Monteverdiego, bowiem – w jego opinii – smaku w życiu dodaje szczególnie rock i muzyka dawna.

galeria foto




5 listopada 2017 | W SAMEJ RZECZY, CZYLI PRZEDMIOTY ZAANGAŻOWANE
Jak wyglądałaby historia Solidarności, gdyby nie było w niej muru i długopisu Lecha Wałęsy, suwnicy Anny Walentynowicz, oporników, powielaczy, stoczniowych czy górniczych kombinezonów i kasków, tablicy z 21 postulatami oraz okrągłego stołu? Wiele z tych przedmiotów znalazło swoje miejsce na wystawie w Europejskim Centrum Solidarności.
– Dziś, kiedy o historii Solidarności wielu ludzi dyskutuje żywo i namiętnie, rzeczy nie mają głosu. Podczas spaceru podążymy śladem przedmiotów zaangażowanych w historię, wysłuchamy opowieści zapisanych w nich samych. A są to nierzadko historie bardziej fascynujące niż opowieści ludzi – mówi Andrzej Trzeciak
Przedmioty mają własną historię, a zwiedzanie muzeów, wystaw i miejsc pamięci, to najczęściej spotkanie właśnie z nimi. Wśród bogactwa multimediów nadal przyciągają uwagę swoją autentycznością. Bywają zwykłymi świadkami historii, czasem symbolami dziejowych zdarzeń.

 
oprowadza | Andrzej Trzeciak
Jako historyk nie lubi nazbyt koturnowego podejścia do historii, jako muzealnik nie przepada za słowem kustosz. O historii stara się mówić zajmująco, czasem anegdotycznie, bo anegdota to czytelny skrót rzeczywistości. Jako historyka sztuki fascynują go przedmioty, rzeczy – ostatnio stoczniowe narzędzia, ponieważ stocznia to przestrzeń, którą bada i opisuje. Dlaczego?
– To fascynująca europejska historia ostatnich 200 lat, Napoleon Bonaparte i pruski militaryzm, totalitaryzmy i Solidarność, robotnicze rewolty i techniczne innowacje, a przy tym unikatowy dizajn, architektura, sztuka, pytania o przyszłość i dziedzictwo przeszłości, wszystko na 70 hektarach wokół ECS, w zasięgu ręki! – mówi Andrzej Trzeciak.

1 października 2017 | KOŚCIÓŁ Z ROBOTNIKAMI, ROBOTNICY Z KOŚCIOŁEM
Historia Solidarności rozpoczęła się od strajków w sierpnia 1980 roku. Protestujący wówczas robotnicy Stoczni Gdańskiej wywiesili na Bramie nr 2 wizerunek częstochowskiej ikony Matki Boskiej i portret papieża Jana Pawła II. Przy tej samej bramie, na zbudowanym naprędce ołtarzu, ksiądz Henryk Janowski odprawiał msze św. Kapłani wszędzie towarzyszyli strajkującym, a katolicka nauka społeczna stała się ważną inspiracją dla dokumentów programowych Solidarności. W stanie wojennym i w latach następnych, Kościół udzielał wszechstronnej pomocy solidarnościowemu podziemiu, a także ludziom prześladowanym za walkę z komunizmem. Wiele działań i inicjatyw podziemnej Solidarności splatało się z aktywnością struktur kościelnych, a wizyty Jana Pawła II w Polsce stawały się inspiracją do walki o wolność. Niektórzy kapłani, jak np. ksiądz Jerzy Popiełuszko, oddali swoje życie w służbie Boga i Ojczyzny. Zwiedzając wystawę Europejskiego Centrum Solidarności będziemy snuć opowieść o roli Kościoła w walce o wolną i solidarną Polskę.
oprowadza | Wojciech Polak 
Historyk, profesor, kierownik Katedry Konfliktów Politycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, pracownik Działu Badań Historycznych Europejskiego Centrum Solidarności, wykładowca Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. Autor wielu książek poświęconych historii Polski XVI i XVII w., dziejom opozycji demokratycznej, Solidarności i stanowi wojennemu w Polsce. Redaktor licznych prac zbiorowych i wydawnictw źródłowych. Konsultant wystawy stałej Europejskiego Centrum Solidarności. Redaktor naczelny pisma naukowego „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie”. Publicysta i konsultant naukowy filmów historycznych. Członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej i Narodowej Rady Rozwoju przy prezydencie RP Andrzeju Dudzie. Lubi koty, książki, muzykę Haendla i nadmorskie plaże, zwłaszcza na Mierzei Wiślanej.
 
3 września 2017 | PAPIEROWA REWOLUCJA
Czy dacie wiarę, że w latach 70. i 80. wydano nielegalnie w PRL, bez zgody cenzury – blisko 6 tys. tytułów prasowych i 4 tys. różnych tytułów książek? Bard opozycyjny Jan Krzysztof Kelus fenomen ten nazwał papierową rewolucją powielaczogodzin, w której walka toczyła się przy pomocy papierowej amunicji.
Wydawnictwa podziemne stanowią ogromny dorobek, fenomen polskiego podziemia, które poprzez publikacje niezależne znalazło sposób na walkę z reżimem komunistycznym oraz wpłynęło na kształtowanie się środowisk i programów opozycyjnych. Powstała sieć kolporterów, która miała dotrzeć do jak największej liczby ludzi, nawet poza granicami Polski. To wszystko budowało niezależne od władzy więzi międzyludzkie, kształtowało świadomość i postawy społeczne. Podziemne publikacje uczyły odważnego i niezależnego myślenia, kruszyły język oficjalnej propagandy, a tym samym przyśpieszały rozkład komunizmu w Polsce. Na wystawie stałej ECS poznamy m.in. historię podziemnej drukarni Bronisława Sarzyńskiego.

oprowadza | dr Jakub Kufel
Historyk i politolog, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obronił pracę doktorską na temat zróżnicowania ideowego opozycji w latach 70. Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, gdzie zajmuje się projektami naukowymi oraz wydawniczymi. Prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu transformacji ustrojowej, zarządzania projektami oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Prywatnie ojciec syna, mąż żony i entuzjasta treningów crossfit.


galeria foto


6 sierpnia 2017 | SOLIDARNOŚĆ A SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE W POLSCE I NA ŚWIECIE

Społeczeństwo obywatelskie w Polsce nie istnieje – twierdzi jeden politolog. Niech to powie tysiącom wolontariuszy bezinteresownie poświęcającym swój czas i siły na rzecz szlachetnych inicjatyw – odpowiada inny.
Czy 21 postulatów, spisanych w Stoczni Gdańskiej w Sierpniu ’80 było momentem narodzin w Polsce społeczeństwa obywatelskiego? Dlaczego z listy żądań wykreślono dwudziesty drugi postulat? Czy Komitet Obrony Robotników i ruch Solidarności nawiązywały do międzynarodowych organizacji działających na rzecz praw człowieka? Tego wszystkiego dowiecie się Państwo podczas spaceru SOLIDARNOŚĆ A SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE W POLSCE I NA ŚWIECIE. Zapraszamy, bo warto wiedzieć, w jaki sposób historia polskich przemian ustrojowych może inspirować współczesne organizacje pozarządowe.

oprowadza | Anna Fedas
Menedżerka, trenerka i animatorka projektów społecznych, badawczych i kulturalnych, specjalistka ds. edukacji obywatelskiej w Europejskim Centrum Solidarności. Doktorantka Uniwersytetu Wrocławskiego. Absolwentka filologii polskiej ze specjalnością edukacja nieformalna i animacja społeczności lokalnej oraz licznych kursów i szkoleń (w tym Szkoła Liderów Społeczeństwa Obywatelskiego, Szkoła Trenerów Stowarzyszenia CEL oraz kursu Profesjonalny Menedżer NGO). Pracowała na rzecz licznych projektów społecznych, badawczych i kulturalnych o zasięgu lokalnym (np. „Ekonomia społeczna szansą na rozwój Dolnego Śląska”), ogólnopolskich (np. „Polski Program odpowiedzialności społecznej UEFA EURO 2012”, „Wolontariat-włącz się!”) oraz ponadnarodowych (np. „Europejskie Forum Sportu i Młodzieży”, organizowane w 2012 roku na Cyprze przez Komisję Europejską, czy też „Sport Plays Mixed” w 2015, w Paryżu). Założycielka kilku organizacji pozarządowych i spółdzielni socjalnych.

galeria foto


2 lipca 2017 | ZWROTKA, REFREN, PRL
Gości zabierzemy na muzyczny spacer śladami poetów rocka, bardów i punkowych buntowników – licząc na to, że podczas podróży zanucimy choć przez chwilę kawałek sprzed lat. Bo przecież, jak mówił inżynier Mamoń z „Rejsu” (1970, reż. Marek Piwowski) „Proszę pana, ja jestem umysł ścisły. Mnie się podobają melodie, które już raz słyszałem”. Mowa będzie o tajemniczym zaginięciu nigdy nie wydanej kasety grupy Variété i wyjątkowym

5 marca 2017 | PRAWDA OBRAZU. WĘDRÓWKA SZLAKIEM FILMOWYM
Należy im się dozgonna wdzięczność i pamięć, bo w czasach wszechobecnej kontroli władzy nad mediami i kinematografią zarejestrowali przebieg i klimat przemian w polskiej drodze do wolności. Zapraszamy na wędrówkę po wystawie stałej ECS szlakiem filmowym.
Filmowcy z Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie przyjechali do stoczni w sierpniu 1980 roku, by wesprzeć strajkujących, sfilmować protesty i pokazać prawdziwy obraz wydarzeń. Dzięki tamtym kliszom na zawsze przetrwają obrazy dokumentalne. Film „Robotnicy 80” powstał dzięki determinacji filmowców, ale trafił na ekrany tylko dzięki uporowi wielomilionowej Solidarności, bo władza nie chciała, żeby ten obraz wyświetlano na ekranach kin. Już wtedy powstał projekt fabularnego filmu Andrzeja Wajdy „Człowiek z żelaza”, w którym niezapomniane kreacje stworzyli Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz i Marian Opania, a w roli samych siebie wystąpili Lech Wałęsa i Anna Walentynowicz. Film przyniósł Wajdzie Złotą Palmę na Festiwalu w Cannes, a o Solidarności usłyszał cały świat. 6 marca Andrzej Wajda obchodziłby 91 urodziny.


     
oprowadza | Anna Maria Mydlarska
Scenarzystka i reżyser ponad 40 filmów dokumentalnych, szefowa Działu Dokumentacji Filmowej ECS. Kieruje projektem notacji filmowych ECS – spośród ponad 1000 dotychczas nagranych wywiadów z działaczami Solidarności i opozycji demokratycznej, sama przeprowadziła ponad 200. Współtworzyła filmy prezentowane na wystawie stałej ECS i koordynowała zespół filmowy wystawy.
Prowadziła zajęcia ze studentami dziennikarstwa w USA (1990–1991) i w Gdańsku (od 1998). W 1981 roku pracowała w Biurze Tłumaczy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” i w redakcji Biuletynu „Solidarności”.

5 lutego 2017 | WYSTAWA STAŁA OD PODSZEWKI

Co było pierwsze budynek czy wystawa? Czy Tablice 21 Postulatów, wpisane na listę Pamięć Świata UNESCO i stoczniowa suwnica są oryginalne, a może to repliki? Jak milicyjny star znalazł się na II piętrze budynku? – to tylko niektóre pytania nurtujące zwiedzających. Odpowie na nie Paweł Golak, wicedyrektor instytucji, który od początku do końca czuwał nad powstawaniem wystawy stałej ECS. Wspólnie poszukamy miejsca pracy Lecha Wałęsy i Anny Walentynowicz oraz porozmawiamy o kolorach, bo one też mają znaczenie!

oprowadza | Paweł Golak
Gdańszczanin, historyk, muzealnik, menedżer kultury. Zastępca dyrektora ECS, odpowiedzialny za sprawy muzealno-archiwalne i bibliotekę oraz finansowe i administracyjne. W ECS od momentu powołania instytucji w 2007 roku. Kierował projektem oraz zespołem przygotowującym i realizującym wystawę stałą, a później przestrzeń edukacyjną dla dzieci – Wydział Zabaw. Czas spędzony na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej przesądził, że był także pełnomocnikiem dyrektora ds. budowy nowej siedziby ECS.
Wcześniej pracownik Narodowego Muzeum Morskiego i Archiwum Państwowego w Gdańsku. W 2015 roku odznaczony brązowym medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej Gloria Artis”. O jego stosunku do życia świadczą, jak mawia młodszy syn, liczne zmarszczki śmiechowe.

galeria foto

8 stycznia 2017 | ŚCIEŻKA KASZUBSKA / KASZËBSKÔ STEGNA
Czy Kaszubi mają swój wkład w polską wolność? Nieoceniony!
Zapraszamy na spacer śladami miejsc i ludzi. Mowa będzie m.in. o kaszubskich wątkach Grudnia ’70, poparciu Kaszubów dla strajkujących stoczniowców w Sierpniu ’80, o Lechu Bądkowskim – współzałożycielu i czołowym działaczu Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego oraz członku i rzeczniku Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, jednym z negocjatorów Porozumienia Gdańskiego. Nie zabraknie reakcji Kaszubów na stan wojenny, wizytę papieża w Trójmieście w 1987 i okrągły stół. Nie zapomnimy o Kaszubach z Wejherowa − prywaciarzach, którzy utworzyli Solidarność Rzemieślników i kaszubskich rolnikach marzących o Solidarności Rolników.
Kaszuby, Kaszubi – odwieczni gospodarze Pomorza, mieszkający w Gdańsku, Gdyni, Kartuzach, Pucku, Wejherowie, Kościerzynie, Bytowie – powinni być obecni na wystawie stałej w Europejskim Centrum Solidarności. Czy są? Przekonajcie się sami!
Do ùzdrzeni 8 stëcznika 2017! Bez lęków – oprowadzanie w języku polskim.

oprowadza | Krzysztof Korda
Od maja 2015 roku dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. A Skulteta w Tczewie, ale przez lata zawodowo związany z Europejskim Centrum Solidarności, współtwórca wystawy stałej (2008–2015).
Absolwent Technikum Kolejowego w Tczewie oraz historii na Uniwersytecie Gdańskim. W 2013 roku obronił rozprawę doktorską poświęconą życiu ks. ppłk. Józefa Wryczy, którą napisał pod kierunkiem prof. Józefa Borzyszkowskiego, znanego badacza historii Kaszub. Działacz zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Radny Miasta Tczewa (2006–2014), radny powiatu tczewskiego (od 2014). Współredaktor rocznika „Teki Kociewskie” (2007–2015). Członek Instytutu Kaszubskiego. Jego zainteresowania koncentrują się wokół historii najnowszej, ruchu solidarnościowego w latach 80. XX wieku oraz pomorskiego ruchu regionalnego.


galeria foto


4 grudnia  2016 | WOJNA ZE SPOŁECZEŃSTWEM
Czy można z dnia na dzień ogłosić, że ruch zrzeszający 10 milionów osób jest nielegalny? Choć nie mieści się to w głowie, tego właśnie dokonano w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. Mimo, iż wielu wyczuwało zbliżającą się konfrontację, nikt nie spodziewał się akcji na taką skalę. Jak dowodzi historyk Jan Skórzyński, w operację wprowadzenia stanu wojennego zaangażowano ok. połowy całej siły militarnej kraju – a więc taką liczbę wojska, jaka stanęłaby do wojny przeciw innemu państwu. Tę wojnę jednak wszczęła władza przeciwko własnemu społeczeństwu.
Poznamy trudne realia stanu wojennego oraz sposoby, w jaki społeczeństwo starało się z nimi walczyć. Jak zwykle podczas spacerów kuratorskich nie zabraknie ciekawostek „od kuchni” – jak na drugim piętrze budynku ECS znalazł się milicyjny Star, ile oporników wmontowano w ścianę, jak uchowała się tajna drukarni Bronisława Sarzyńskiego, w której ukrywał się m.in. Bogdan Borusewicz?

oprowadza | dr Przemysław Ruchlewski
Historyk, politolog, dydaktyk. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 2010 roku wszedł w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Obecnie pracownik naukowy, koordynator spraw wydawniczych ECS oraz wykładowca historii na Uniwersytecie Gdańskim. Po godzinach Pasjonat piłki nożnej, koszykówki, żużla, snookera i taternictwa, amator gier komputerowych.

 
galeria foto

6 listopada 2016 | SOLIDARNOŚĆ I NADZIEJA
Po Sierpniu ’80 zdawało się, że wolność jest na wyciągnięcie dłoni. Do Solidarności dołączyło 10 milionów ludzi, tworząc największy oddolny ruch społeczny w bloku wschodnim i z pewnością jeden z największych w historii świata. To okres pełen wspaniałych inicjatyw prodemokratycznych – z jednej strony rozkwit niezależnej prasy i budowa pomników bohaterów, rozlanie się sławy Solidarności poza granice Polski i międzynarodowe laury dla polskich twórców, a z drugiej – kryzys bydgoski, tzw. dni bez prasy, czyli protest osób zaangażowanych w druk i sprzedaż propagandowych gazet oficjalnych, śmierć prymasa Wyszyńskiego, próba zamachu na Jana Pawła II…
Poznacie Państwo też kilka historii wystawy widzianej „od kuchni” – jak wyglądała przeprawa ze zdobyciem Nobla oraz do jakiej pomyłki doszło w sprawie podpisu osoby widocznej na zdjęciu i jak udało się zażegnać w tej sprawie piękną katastrofę.
oprowadza | Michał Lewandowski
Gdynianin, absolwent politologii i socjologii na Uniwersytecie Gdańskim oraz podyplomowych studiów historycznych na tej samej uczelni.
W 2007 roku rozpoczął pracę w Fundacji Centrum Solidarności, gdzie tworzył poprzedniczkę ekspozycji w ECS – wystawę „Drogi do wolności”, mieszczącą się w podziemiu Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Praktycznie od początku istnienia pracuje w ECS. Początkowo zajmował się organizowaniem wydarzeń kulturalnych m.in. ALL ABOUT FREEDOM FESTIVAL, a potem wszedł w skład zespołu pracującego nad wystawą stałą. Obecnie zajmuje się organizacją wydarzeń. W wolnym czasie zgłębia historię, szczególnie pasjonuje go okres II wojny światowej, jego konikiem jest broń pancerna. Lubi grać w piłkę nożna i jeździć na rowerze po Trójmiejskim Parku Krajobrazowym.


galeria foto

2 października 2016 | SOLIDARNOŚĆ A RESZTA ŚWIATA
Kiedy o Solidarności zrobiło się głośno na świecie? Które wydarzenia udało się władzom ukryć przed zagranicznymi mediami, a które nie? Jak świat solidaryzował się z Polską, a jak Polacy solidaryzowali się z obywatelami innych krajów?
Pytania się mnożą, a historii do opowiedzenia są tysiące. Przywołamy tymczasem kilka: 8 września 1968 roku, Ryszard Siwiec, księgowy z Przemyśla, w akcie protestu przeciwko inwazji na Czechosłowację dokonał samospalenia na oczach szefów partii, dyplomatów i 100 tysięcy widzów; na Zachód wypłynęły: zdjęcie „Czas Apokalipsy” Chrisa Niedenthala oraz film z potrącenia i przejechania Jarosława Hyka przez ciężarówkę Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej; artyści świecili tryumfy – Literacki Nobel dla Czesława Miłosza i Złota Palma dla Andrzeja Wajdy…
Jak w pigułce zaprezentujemy zarys przemian w innych krajach europejskich. Czy wiesz, że ludzie trzymający się za ręce utworzyli ciągnący się przez trzy stolice ponad 600 km żywy łańcuch, w innym miejscu atrybutem protestujących były klucze, a jeszcze gdzie indziej, co pokażemy na archiwalnych zdjęciach, protestujący w środku flagi wycinali dziury?

oprowadza | Kacper Dziekan
Absolwent historii oraz wschodoznawstwa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także Europejskiej Akademii Dyplomacji. Obecnie doktorant w Instytucie Wschodnim UAM. Spędził pół roku na Syberii studiując na Państwowym Uniwersytecie w Irkucku. W ECS organizuje międzynarodowe projekty obywatelskie, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru byłego ZSRR – debaty, konferencje, warsztaty, spotkania i festiwale.


galeria foto


4 września 2016 | DROGA DO DEMOKRACJI
Czy wiesz, że Polacy wymyślili, opatentowali i wdrożyli zupełnie nowy model rewolucji – bez rozlewu krwi, na drodze dialogu?
Po sześciu ciemnych latach stanu wojennego znowu pojawiła się nadzieja na wolność. Słabnąca pozycja ZSRR na arenie międzynarodowej, nowe, młode pokolenie opozycji, trzecie pielgrzymka Jana Pawła II do Polski i kolejna fala strajków…
Znowu nie zabraknie ciekawostek „od kuchni”… Jak na potrzebę wystawy tropiono perski dywan, który leżał na podłodze w Sali kolumnowej pałacu prezydenckiego w Warszawie, w której odbyła się inauguracyjna sesja obrad Okrągłego Stołu? Który eksponat trzeba było ściągnąć aż z Danii? Jak to możliwe, że wszyscy kandydaci Solidarności w pierwszych częściowo wolnych wyborach mieli zdjęcie z liderem Lechem Wałęsą (a może nie wszyscy)?
To dzięki dzisiejszemu przewodnikowi w zbiorach ECS jest największa w Polsce kolekcja plakatów wyborczych Solidarności z 1989 roku.


oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego, jak i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w Europejskim Centrum Solidarności i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką, tae bo i podróżami. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.


galeria foto

7 sierpnia 2016 | NARODZINY SOLIDARNOŚCI
TABLICE 21 POSTULATÓW, wpisane na listę najbardziej wartościowych dokumentów świata UNESCO „Pamięć Świata”, suwnica Anny Walentynowicz, oryginalny plan stoczni… – w sali A znajduje się najwięcej fizycznych eksponatów spośród wszystkich sal wystawowych w ECS. Za każdym z nich stoi pasjonująca historia. Nie zabraknie ciekawostek związanych z pozyskiwaniem obiektów oraz ich adaptacji na potrzeby wystawy. Tym ciekawsze to opowieści, że rozgrywają się w pełnej napięcia atmosferze 16-dniowego strajku okupacyjnego w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, podczas których narodziła się Solidarność, ruch, który zmienił bieg historii całej Europy.
Czy wiecie… Czym stoczniowcy wypełniali strajkowe godziny, gdzie spali, co jedli, skąd się wzięli w stoczni dziennikarze i księża? – zapraszamy, opowiemy Wam te historie.

oprowadza | Karolina Lejczak
Historyk i muzealnik. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadziła zajęcia z historii sztuki i kultury. Pracowała w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. W 2011 roku weszła w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Na co dzień opiekuje się kolekcją zbiorów artystycznych ECS i pamiątkami historycznymi oraz poszerza ich zbiór.


galeria foto

3 lipca 2016 | SIŁA BEZSILNYCH
Jak żyło się w kraju socjalistycznym pod codziennym ostrzałem cenzury i propagandy? O czym marzyli ludzie, którzy nie mieli paszportów, a telefon czy samochód był nieosiągalnym luksusem? Dlaczego wychodzili protestować na ulicach?
Opowiemy o tzw. polskich miesiącach – Czerwiec ’56, Marzec ’68, Grudzień ’70, Czerwiec ’76 – których doświadczenie na trwałe zakorzeniło się w świadomości Polaków i stało się fundamentem naszej powojennej zbiorowej tożsamości. A także o strajku w Lublinie w lipcu 1980 roku, który wielu historyków uznaje za preludium gdańskiego Sierpnia ’80.
Zobaczcie, jak pierwsze kroki stawiała opozycja w Polsce i sami orzeknijcie, czy ruch Solidarności musiał powstać, a może był to przypadek?


  oprowadza | dr Jakub Kufel
Historyk i politolog, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obronił pracę doktorską na temat zróżnicowania ideowego opozycji w latach 70. Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, gdzie zajmuje się projektami naukowymi oraz wydawniczymi. Prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu transformacji ustrojowej, zarządzania projektami oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Prywatnie ojciec syna, mąż żony i entuzjasta treningów crossfit.

galeria foto
 
5 czerwca 2016 | SKĄD TEN CORTEN? RZECZ O ARCHITEKTURZE BUDYNKU
Co łączy Bilbao i Paryż? Architektura budynków, które stały się ikonami. Muzeum Guggenheima czy Centre Pompidou to obiekty rozpoznawalne na całym świecie. W Gdańsku na terenach postoczniowych też powstał budynek, który zyskał już bardzo wiele recenzji znawców i publiczności. Siedziba Europejskiego Centrum Solidarności inspirowana jest stocznią, w opinii jury wybierającego najlepszy projekt architektoniczny – spośród 58, które napłynęły na konkurs – najlepiej oddaje siłę ducha ruchu solidarnościowego oraz symboliczny, przemysłowy charakter tego miejsca.
Podczas spotkania dowiedzą się Państwo: dlaczego ściany są pochyłe i czy tak miało być? Dlaczego rdza pokryła blachę nim budynek otwarto? I co łączy go ze stadionem piłkarskim? Wspólnie: odkryjemy znaczenie użytych kolorów, poszukamy dolnego źródła ciepła, odnajdziemy detale stoczniowe, które projektanci ukryli wewnątrz bryły. I gdzie „nieznany człowiek z wąsem”, jak o Lechu Wałęsie pisał Jacek Fedorowicz, ma swoje biuro. W czasie podróży po budynku wejdziemy także do miejsc na co dzień niedostępnych. Na koniec opowiem o Znaku Dziedzictwa Europejskiego, który otrzymały: Sala BHP, Brama nr 2, pomnik Poległych Stoczniowców 1970 roku wraz z placem Solidarności oraz ECS.

 
oprowadza | Paweł Golak
Gdańszczanin, historyk, muzealnik, menedżer kultury. Zastępca dyrektora ds. muzealno-archiwalnych i biblioteki oraz p.o. zastępca dyrektora ds. finansowych i administracji w Europejskim Centrum Solidarności.
Kierownik projektu oraz zespołu przygotowującego i realizującego wystawę stałą, a później przestrzeń edukacyjną dla dzieci – Wydział Zabaw. Czas spędzony na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej przesądził, że był także pełnomocnikiem dyrektora ds. budowy nowej siedziby Centrum. Z ECS związany od momentu powstania instytucji w 2007 roku. Wcześniej pracownik Narodowego Muzeum Morskiego i Archiwum Państwowego w Gdańsku. W 2015 roku odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej Gloria Artis”.
O jego stosunku do życia świadczą, jak mawia młodszy syn, liczne „zmarszczki śmiechowe”.

galeria foto

1 maja 2016 | MAJOWE POCHODY I ZADYMY. Opowieści fotografów
1 Maja na trybunie honorowej stawał „aparat partyjny” i pozdrawiał barwny korowód stoczniowców, tramwajarzy i sportowców... Komuniści mieli swoje Święto Pracy, a opozycjoniści rocznicę ustanowienia Konstytucji 3 maja. Te nielegalne dla władz obchody – przemarsze poprzedzone liturgiami w kościołach z głośnymi śpiewami „…Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie” – bardzo często kończyły się zadymami. Milicja używała pałek, gazu łzawiącego i polewaczek z wodą. Areszt nierzadko kończył się procesem i wyrokiem więzienia. Zapraszamy na spacer śladem 1-majowych pochodów, 3-majowych obchodów i kampanii wyborczej w maju 1989 roku. Zdemaskujemy tajemnice pracy fotoreporterów, których zdjęcia po latach są świadectwem prawdy i źródłem wiedzy nie do przecenienia.
 
oprowadza | Grażyna Goszczyńska
Fotograf i historyk, muzealnik z długoletnim doświadczeniem. Opiekun kolekcji fotografii w Dziale Archiwum ECS. Kurator lub jego asystent blisko stu wystaw w Gdańskiej Galerii Fotografii. Bywała powoływana jako biegły sądowy w zakresie powojennej ikonografii Gdańska. Prywatnie, w genach po babci odziedziczyła pasję społecznej działalności na rzecz dobra wspólnego. O fotografii i fotografowaniu wie wszystko :)


3 kwietnia 2016| KULTURA POKOJOWYCH PRZEMIAN
Logo Solidarności wpinał w klapę marynarki Jack Nicholson i na sztandarach nieśli mongolscy rewolucjoniści. „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy, mimo cenzury w kraju, pojechał do Cannes i został entuzjastycznie przyjęty przez krytyków. Cenzura nie przepuściła w „Człowieku z marmuru” sceny, w której Agnieszka (Krystyna Janda) wiesza na stoczniowej bramie bukiet kwiatów. Dziś pomnik Poległych Stoczniowców przypomina o krwi przelanej za wolność.
Opowiemy Państwu o tym, jak niezależna kultura przyczyniła się pokojowych przemian w Polsce – od momentu narodzin opozycji po zwycięstwo Solidarności. Nie zabraknie festiwalu w Jarocinie, Pomarańczowej Alternatywy czy rysunków satyrycznych Andrzeja Sadurskiego.

 
oprowadza | Magdalena Staręga
Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Gdańskim. Od 2011 roku uczestniczka Wydziałowych Studiów Doktoranckich Historii i Historii Sztuki na swojej macierzystej uczelni. Zajmuje się zagadnieniem architektury XIX-wiecznego Gdańska. W Europejskim Centrum Solidarności przez trzy lata pracowała nad tworzeniem wystawy stałej. Aktualnie zajmuje się dziedzictwem kulturowym.

galeria foto
 
6 marca 2016 | STOCZNIA W ROLI GŁÓWNEJ
Historia ma wielu bohaterów: indywidualnych, zbiorowych, tragicznych, romantycznych. Stocznia Gdańska jest po trosze każdym z nich. Jest bohaterem indywidualnym – ponieważ taka stocznia jest tylko jedna, zbiorowym – bo tworzyło ją przez dziesięciolecia ponad 120 tysięcy ludzi, tragicznym – ponieważ ma w swojej historii czarne karty, jak Grudzień ’70 i upadek zakładu, oraz romantycznym… bo tu zaczęła się Solidarność!
Zwiedzając wystawę stałą, przyjrzymy się tej ważnej przestrzeni europejskiego dziedzictwa. Śledząc wydarzenia ostatnich dziesięcioleci, zobaczymy stocznię i związanych z nią ludzi w roli głównego bohatera niezwykle inspirującej opowieści.
oprowadza | Andrzej Trzeciak
Jako historyk nie lubi nazbyt koturnowego podejścia do historii, jako muzealnik nie przepada za słowem kustosz. O historii stara się mówić zajmująco, czasem anegdotycznie, bo anegdota to czytelny skrót rzeczywistości. Jako historyka sztuki fascynuje go przedmiot, rzecz – ostatnio stoczniowe narzędzia, ponieważ stocznia to przestrzeń, którą bada i opisuje. Dlaczego?
– To fascynująca europejska historia ostatnich 200 lat, Napoleon Bonaparte i pruski militaryzm, totalitaryzmy i Solidarność, robotnicze rewolty i techniczne innowacje, a przy tym unikatowy dizajn, architektura, sztuka, pytania o przyszłość i dziedzictwo przeszłości, wszystko na 70 hektarach wokół ECS, w zasięgu ręki! – mówi Andrzej Trzeciak.

galeria foto


7 lutego 2016 | MONA LISA WYSTAWY STAŁEJ ECS. WYPRAWA SZLAKIEM EKSPONATÓW
„Mona Lisą byłaś mi…” – o wielkiej miłości śpiewał popularny zespół lat 80. Papa Dance. Mona Lisą wystawy stałej ECS są TABLICE 21 POSTULATÓW, czyli lista żądań ogłoszonych 17 sierpnia 1980 roku przez robotników okupujących Stocznię Gdańską im. Lenina. To w konsekwencji tego strajku powstała Solidarność. TABLICE 21 POSTULATÓW w 2003 roku zostały wpisane na listę najbardziej wartościowych dokumentów świata UNESCO – „Pamięć Świata”.
To nie wszystko, czym Was zaskoczymy. Na wystawie ECS dotkniecie wielu eksponatów, które są świadkami historii – tę historię chcemy Wam opowiedzieć.

 
oprowadza | Karolina Lejczak-Pastuszka
Historyk i muzealnik. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadziła zajęcia z historii sztuki i kultury. Pracowała w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. W 2011 roku weszła w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Na co dzień opiekuje się kolekcją zbiorów artystycznych ECS i pamiątkami historycznymi oraz poszerza ich zbiór.

3 stycznia 2016 | SOLIDARNOŚĆ – POKOJOWA REWOLUCJA WOLONTARIUSZY
„Autentyczny nowy wynalazek historii” – napisał o modelu rewolucji, jaką była Solidarność, znany brytyjski historyk Timothy Garton Ash. By ten eksperyment mógł zakończyć się sukcesem, potrzebne były dziesiątki lat bezinteresownego zaangażowania setek tysięcy ludzi i solidarne wsparcie społeczności międzynarodowej. Odważnie można stwierdzić, że Solidarność to największa akcja wolontariuszy w dziejach ludzkości. Na jakim polu Solidarność dokonała jeszcze milowych kroków w dziejach ludzkości? Opowiemy Ci o tym na naszej wystawie.
 
oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego, jak i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w Europejskim Centrum Solidarności i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką, tae bo i podróżami. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.

galeria foto

6 grudnia 2015 | MALI I DUZI BOHATEROWIE

Historię tworzą wszyscy ludzie, jednak ta zazwyczaj pamięta tylko wielkich bohaterów. Z wystawą stałą ECS jest wprost przeciwnie. Opowiadamy nie tylko o ludziach z pierwszych stron gazet, ale i o niesamowitych losach bohaterów drugiego, trzeciego, czwartego… planu, których zaangażowanie stanowiło o sile Solidarności i przesądzało o jej powodzeniu. Posłuchajcie opowieści o tych, których pragnienie wolności wprowadziło w zdumienie cały świat.
 
oprowadza | Adam Czubaszek
Równolatek polskiej wolności, urodził się w 1989 roku. Z wykształcenia anglista, tłumacz. W ECS pracuje od 2012 roku, współtworzył salę F wystawy stałej, m.in.: tłumaczył teksty, prowadził wybór i zakup zdjęć, pozyskiwał licencje i odpowiadał za korespondencję z zagranicznymi instytucjami.
– Z wykształcenia nie jestem historykiem, ale fascynuje mnie historia najnowsza, uważam, że brakuje jej w szkołach – mówi Adam Czubaszek. – Fascynuje mnie zjawisko społeczne, jakim był ruch solidarności w skali całego świata.
Po godzinach Adama pasjonują: muzyka, koncerty, perkusja i sztuka ulicy. Podróżuje autostopem i z upodobaniem poznaje ludzi z różnych stron świata.


→ galeria foto